المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٤٢٩ - ام متصله و حكم آن

«أقريبما توعدون أم يجعل». ( و ربّما أسقطت الهمزة إن كان خفا المعنى بحذفها أمن) نحو «سواءعليهم أنذرتهم».

ترجمه و شرح‌

مصنّف گويد:

با « ام » عطف كن بعد از همزه تسويه يا پس از همزه‌ايكه از لفظ « اىّ » ما را مستغنى مى‌گرداند.

شارح گويد:

ام بردو قسم است: متّصله و منقطعه.

و هركدام حكم عليحدّه و جداگانه‌اى دارند كه ذيلا بشرح آنها مى‌پردازيم:

ام متّصله و حكم آن‌

حكم « ام متّصله» آنست كه بعد از همزه تسويه يا همزه‌اى كه ما را از لفظ « اىّ » مستغنى مى‌گرداند قرار مى‌گيرد.

همزه تسويه آنست كه داخل برجمله‌اى مى‌شود كه مى‌توان آن را بجاى مصدر قرار داد مانند:

سواء علنا اجزعنا ام صبرنا ( مساوى است برما جزع نمودن يا صبر كردن).

شاهد در « ام » بوده كه بعد از همزه تسويه يعنى « أجزعنا ...» واقع شده و همان طورى كه در ترجمه آيه متذكّر شديم مى‌توان بجاى « جزعنا ام صبرنا» الجزع ام الصبر گذارد پس جمله مذكور در محلّ مصدر قرار گرفته لذا همزه مذكور از قبيل همزه تسويه مى‌باشد.

و مانند آنچه در قول شاعر آمده:

يعنى: و باك ندارم پس از نيافتن مالك از اينكه زمان مرگ من دور بوده يا الآن واقع باشد.

شاهد در « ام » بوده كه بعد از همزه تسويه يعنى « أموتى الخ» واقع شده است.

و نظير آنچه در فرموده حقتعالى آمده:

سواء عليكم ادعوتموهم ام انتم صامتون‌ ( مساوى است برشما خواندنتان ايشان را يا سكوتتان).